बेलायतबाट सिक्नुपर्ने स्वास्थ्य सेवा : सन्दर्भ : बेलायती राजकुमार ह्यारीको नेपाल भ्रमण

बलराम प्यासी

यतिखेर ८२ वर्षिय ससुरा बा निमोनिया भएर मिनभवनस्थित सिभिल अस्पताल (निजामति कर्मचारी अस्पताल) मा उपचाररत हुनुहुन्छ ।

विरामी कुर्न, खाना पुर्याउन, औषधि किन्न, प्रयोगशाला धाउन दैनिक ३ जना खटिईरहेका छौं । श्वासप्रस्वासमा समस्या देखिएपछि फागुन २८ गते शुक्रबार साँझ ७ बजे उहाँलाई त्यस अस्पतालको आकस्मिक कक्षमा लगिएको थियो ।

छातीको एक्सरे, रगतलगायत सबै परिक्षण सकेर करीव ४ घण्टासम्म आकस्मिक कक्षमै उपचार गरेपछि राती ११ बजे मेडिसिन वार्डमा भर्ना गर्ने शौभाग्य पाइयो । आकस्मिक कक्षका चिकित्सकले अस्पतालमा विरामी भर्ना गर्ने बेड छैन, अर्काे अस्पतालमा लैजानुपर्छ, तत्कालको लागि मात्र उपचार गरिदिन्छौं भनेपछि हाम्रो सातो गएको थियो ।

बेलायतमा लेखक प्यासी

त्यसपछि अस्पतालको भूँई पुछ्ने कर्मचारीदेखि धेरैजनालाई गुहारेर बल्ल मेडिसिन वार्डमा खाली भएको एउटा बेड कब्जा गर्न पाउनु हाम्रा लागि युद्ध जिते बराबर नै थियो । नत्र विरामीलाई भर्ना गरेर उपचार गर्न राती ११ बजे तेब्बर भाडा तिरेर ट्याक्सीमा विरामीलाई अन्य अस्पतालमा दौडाउनुपथ्र्याे । विरामीको उपचारका लागि आकस्मिक कक्षबाट त्यही अस्पतालको बेडमा लैजान पाउँदा पनि सानोबेलामा दशैंको लुगा भनेर स्कुलेपोशाक (आकाशे रंगको सर्ट र निलो पाइण्ट) किने बराबरकै खुसी मिलेको थियो ।
एकजना विरामीको लागि त्यतिखेर हामी ४ जना म, श्रीमती, छोरा र छोरी खटिएका थियौं । हामी चारै जनामध्ये कोही औषधि किन्न दौडिईरहेका थियौं त कोही विरामीको एक्सरे र रगत परीक्षणका लागि प्रयोगशालातर्फ लैजान । कोही उपचारको लागि बेडको व्यवस्था गर्न । कस्तो विडम्वना, एकजना सर्वसाधारण विरामीले उपचारको लागि यत्रो संघर्ष गर्नुपर्छ यो देशमा । गणतान्त्रिक मुलुकको नयाँ र विश्वकै सर्वाेत्कृष्ट संविधानले स्वास्थ्यलाई मौलिक हकमा राखेको मुलुकको दर्दनाक अवस्था । हुन त यो अवस्था मैले बुझ्ने उमेरदेखि अर्थात ३० वर्षअघिदेखि अहिलेसम्म उस्तै छ । पैसा हुने र पहुँच भएकालाई मात्रै उपचार सेवा सुलभ छ यहाँ । उनीहरुलाई पैसा र उपचारको चिन्ता गर्नैपर्दैन । उनीहरुलाई विदेशमा लान परे एयर एम्बुलेन्सदेखि करोडौं उपचार खर्चको जोहो गरिदिन्छ ।
सन् २००७ को अक्टोबरमा (असोज, दशैंमा) लण्डनमै छँदा मलाई एक्कासी हृदयाघात भयो । विरानो देशमा मेरा आफन्त कमै थिए । मसंग उपचार गर्ने पैसा थिएन । तैपनि विश्वमै चर्चित बेलायतको राष्ट्रिय स्वास्थ्य सेवा—एनएचएस (नेशनल हेल्थ सर्भिस) का कारण पैसा नभएपनि म त्यहाँबाट असाध्यै राम्रो उपचार पाएर नेपाल फर्किएँ ।

बेलायतमा लेखक प्यासी

मलाई हृदयाघात भएको खबर सरकारी सूचना केन्द्र ९९९ मा जानकारी पुगेपछि मेरो उपचारको सम्पूर्ण जिम्मा बेलायत सरकारको भयो । आफु बस्ने कोठामै ५ मिनेटमै उपचार सामाग्रीसहित आएको स्वास्थ्यकर्मी टोलीले त्यँहीबाट उपचार शुरु गर्दै बाँकी एम्बुलेन्समा र करीव आधाघण्टाको गाडीको दुरीमा रहेको अस्पतालमा थप उपचारको लागि पुर्याए ।

नेपालमा भए राष्ट्रपति, प्रधानमन्त्री, मन्त्री या पहूँचवाला उच्च पदस्थ व्यक्तिको महंगो नीजि अस्पतालमा उपचार गर्न लगिएझैं बेलायत सरकारको सरकारी अस्पताल रोयल ब्राम्प्टनका ५ सदस्यीय चिकित्सक टोलीले मलाई एम्बुलेन्सबाट ओराल्ने वित्तिक्कै शल्यक्रिया कक्षमा पुरयाएका थिए । जहाँ उनीहरुले मेरो मुटुको बन्द भएको दुईवटा नली शल्यक्रिया गरी खोलेर पुर्नजीवन दिए । उपचारका क्रममा न मैले पैसाको चिन्ता लिनुपर्यो, न औषधिको किन्नको लागि यताउता दौडिनुपर्यो न कसैलाई दौडाउननै । न मलाई रेखेदख गर्ने कुरुवा चाहियो न अस्पतालमा खाना बोकेर लैजाने आफन्त नै । खानेकुराको सूचि (मेनु) अनुसार बेडमै अर्डर गरे अनुसारको चाहेजस्तो खानेकुरा खान पाइने ।
बेलायतको केण्ट राज्यमा भएको २१ औं विश्व स्काउट ज्याम्बोरी—२००७ मा भाग लिन नेपाली पत्रकार तथा स्काउट मास्टरको हैसियतमा म बेलायत गएको थिए, त्यहीताका मेरो हृदयाघात भएको थियो । मुटुको सफल शल्यक्रिया पश्चात रोयल ब्राम्प्टन अस्पतालको मेडिकल केयर युनिटमा ६ दिन बसेर उपचार गरेपछि म आफ्नो कोठामा फर्केको थिँए ।
भलै म बेलायतको नागरिक थिइनँ । जुनदेशको नागरिक भएपनि, कानूनी या गैरकानूनी रुपमा बेलायतमा बसेको भएपनि ऊ विरामी पर्दा सम्पूर्ण सुविधासम्पन्न बेलायती सरकारी अस्पतालले पहिला उपचार गर्छ । अरु कुरा त विरामी ठीक भएपछि मात्रै । फेरि एनएचएस अन्तर्गत स्वास्थ्य विमा–एनआई (नेशनल इन्स्युरेन्स) परिचयपत्र हुने नागरिकको लागि त उपचारमा करोडौं रुपैयाँ लागेतापनि सरकारले नै वेहोर्छ । विरामीले उपचार र औषधिको लागि कहिल्यै चिन्ता लिनुपर्दैन, न उपचार खर्चको लागि कतै भौतारिनुपर्छ । नेपाल फर्केपछि आफ्नै या अरुको उपचारको लागि म जति अस्पताल धाएको छु, विरामी भर्नाको लागि भनसुन र पैसाको जोहोको चिन्ता जसरी मैले लिनुपर्छ, त्यस्तो चिन्ता विरानो मुलुक बेलायतमा आफैं विरामी पर्दा पनि मैले लिनुपरेन ।
बेलायती नागरिकले आफ्नो कमाईको अनूपातमा कर तिर्नुपर्छ । तिरेको करबाट सरकारले स्वास्थ्य, शिक्षा, वेरोजगार, वालवालिका र वृद्धहरुको साथै विकास कार्यमा खर्च गर्छ । नेपालको जस्तो आधारभूत आवश्यकताका वस्तुहरु ग्यास, मट्टितेल, पेट्रोल, पानीलगायतका विषयमा बेलायतमा कुनैपनि नागरिकले कहिल्यै चिन्ता लिनुपर्र्दैन । न त त्यसका लागि नेपालको जस्तो लाइनमा नै बस्नुपर्छ ।
यो वर्ष नेपाल र बेलायतवीच सम्वन्ध कायम भएको दुई शताब्दि अर्थात २०० वर्ष पुगेको छ ।

यसैक्रममा शनिबार बेलायती राजकुमार ह्यारी नेपाल भ्रमणमा आएका छन् । भलै उनले आफ्नो नेपाल भ्रमणको क्रममा मुलुकलाई केही आर्थिक याभौतिक सहयोग गरुन या नगरुन त्यो विषय ठुलो होइन । उनी स्वदेश फर्केपछि नेपालले बेलायतको स्वास्थ्य सेवाबाट सिक्नुपर्ने पाठ महत्वपूर्ण हो ।
जनताले आफ्नो छाक कटौति गरि विभिन्न शिर्षकमा उठाएको करलाई सदुपयोग गरि नेपाल सरकारले बेलायती नागरिकले पाएजस्तो निःशुल्क स्वास्थ्य र शिक्षा, वालवालिका र वेरोजगारलाई नियमित भत्ता दिन शुरु गर्नुपर्छ । उठाएको करबाट राज्यको उपल्लो दर्जाका राष्ट्रपति, प्रधानमन्त्री, मन्त्री, सांसद र नेताहरुले मात्रै राज्यका सबैथरी सुविधा र भोगविलाश पाउनु अनि सर्वसाधारणले भने आफ्नो दैनिक आधारभूत आवश्यकताका वस्तु जुटाउन पनि दिनहूँजसो संघर्ष गर्नुपर्ने वाध्यता मुलुककै लागि विडम्वना हो । जनता माथिको अन्याय हो ।
बेलायती राजकुमारको भ्रमणपछि नेपाल सरकारले बेलायतबाट यस्ता राम्रा कुराको अनुशरण गर्दै व्यवहारमा उतारोस जसबाट नेपाली जनताले प्रत्यक्ष राहत महसुस गर्न सकून । सबै कुरा पाउन नसकेपनि सर्वसाधारणले जुनसुकै समयमा सबै सरकारी स्वास्थ्य संस्थाबाट निःशुल्क तर गुणस्तरीय, व्यवस्थित र झण्डझटमुक्त स्वास्थ्यसेवा पाउन सकुन । अहिलेको जस्तो नाममात्रैको निःशुल्क व्यवस्था होइन । सम्पूर्णरोगको उपचारको लागि लाग्ने खर्चका बारेमा विरामी र आफन्तले पटक्कै चिन्ता लिन नपरोस । ournalistpyasi@hotmail.com

(लण्डनमा बटुलिएको अनुभवको आधारमा )